Siklopentasiloksan (D5)

Siklopentasiloksan nedir, ne işe yarar?

Siklopentasiloksan, beş silikon-oksijen biriminden oluşan halka şeklinde bir silikondur; kısaca D5 olarak anılır. Aynı ailede dört halkalı D4 (siklotetrasiloksan) ve altı halkalı D6 (siklohekzasiloksan) de bulunur. Etiketlerde bu karışımlar bazen “Cyclomethicone” adıyla da yazılabilir.

En önemli özelliği uçucu olmasıdır: ürünü cilde veya saça kolayca yaymayı sağlar, sonra buharlaşarak yağlı his bırakmaz. Bu nedenle ipeksi, hafif dokulu ürünlerde ve diğer maddeleri taşıyıcı olarak tercih edilir.

Hangi ürünlerde bulunur?

• Roll-on ve stick deodorant ile terlemeyi önleyiciler
• Saç serumları, parlaklık spreyleri ve ısı koruyucular
• Hafif dokulu nemlendiriciler, makyaj bazları ve fondötenler
• Bazı güneş kremleri ve vücut yağları

Zararlı mı? Bilimsel değerlendirme

SCCS, D5'in kozmetiklerdeki kullanımını tüketici sağlığı açısından değerlendirmiş ve genel olarak güvenli bulmuştur; aerosol spreylerde solunum yoluyla maruziyet için ise belirli konsantrasyon sınırları önermiştir. Cilde nüfuzu çok azdır ve büyük kısmı buharlaşır. Tahriş ve alerji son derece nadirdir.

Asıl konu çevreseldir. D4 ve D5, ECHA tarafından kalıcı, biyobirikimli ve toksik (PBT) / çok kalıcı ve çok biyobirikimli (vPvB) maddeler olarak değerlendirilmiş ve çok yüksek önem arz eden maddeler (SVHC) listesine alınmıştır. Ayrıca D4, üreme sağlığı açısından şüpheli madde olarak sınıflandırılmıştır.

Bu nedenle AB, REACH tüzüğü kapsamında önce D4 ve D5'in durulanan kozmetiklerde (şampuan, duş jeli gibi) belirli bir konsantrasyonun üzerinde kullanılmasını kısıtlamıştır; çünkü bu ürünler doğrudan atık suya karışır. Ardından kısıtlama, D6'yı da içerecek şekilde ciltte kalan kozmetikleri ve diğer pek çok tüketici ile profesyonel ürünü kapsayacak biçimde genişletilmiştir; geçiş süreleri ürün türüne göre kademeli olarak işlemektedir.

Kimler dikkat etmeli?

• Çevresel etkiye önem verenler: D5 içermeyen veya biyolojik olarak parçalanabilen alternatiflerle hazırlanmış ürünleri tercih edebilir.
• Sprey ürünleri kapalı alanda yoğun kullananlar: Uygulama sırasında ortamı havalandırmak solunum maruziyetini azaltır.

Etikette gördüğünüzde ne yapmalı?

Kişisel sağlık açısından D5 içeren bir deodorant veya serumdan kaygılanmanızı gerektiren bir bulgu yoktur. Çevresel nedenlerle tercih yapmak istiyorsanız, büyük moleküllü ve kısıtlama kapsamında olmayan dimetikon veya bitkisel kaynaklı alkanlar gibi uçucu yağlarla hazırlanmış ürünleri seçebilirsiniz. AB pazarındaki ürünler kademeli olarak bu kısıtlamalara uyum sağlamaktadır.