Hidrokinon

Hidrokinon nedir, ne işe yarar?

Hidrokinon, deriye rengini veren melanin pigmentinin üretiminde görev alan tirozinaz enzimini baskılayan bir fenol bileşiğidir. Doğal olarak da bazı bitkilerde, kahve ve çayda eser miktarda bulunur; ancak kozmetik ve ilaçlarda kullanılan saf, sentetik formudur. Bu etkisi sayesinde melazma (gebelik maskesi), güneş lekesi ve iltihap sonrası lekelerin açılmasında uzun yıllardır kullanılır.

Etkisi güçlüdür; bu nedenle doğru doz, doğru süre ve güneş koruması ile birlikte, hekim takibinde kullanılması gereken bir madde olarak kabul edilir.

Yasal durumu: Kozmetik mi, ilaç mı?

AB Kozmetik Tüzüğü'nde hidrokinon, kozmetik ürünlerde yasaklı maddeler arasındadır. Tek istisna, profesyonel kullanıma yönelik yapay tırnak sistemlerinde çok düşük oranda bulunmasına izin verilmesidir. Türkiye'nin kozmetik mevzuatı AB ile uyumludur.

Cilt lekesi tedavisinde hidrokinon içeren ürünler ancak reçeteli ilaç olarak, hekim önerisiyle kullanılabilir. ABD'de de FDA, hidrokinonlu cilt açıcıların reçetesiz satışını sona erdirmiştir.

Riskleri nelerdir?

• Tahriş ve kontakt dermatit: Kızarıklık, yanma ve kaşıntı sık görülen yan etkilerdir.
• Okronoz: Uzun süre ve kontrolsüz kullanımda, özellikle koyu tenlerde ciltte kalıcı mavi-siyah renk değişikliği gelişebilir; tedavisi zordur.
• Lekelerde geri tepme: Kullanım bırakıldığında veya güneşten korunulmadığında lekeler belirginleşebilir.
• Diğer zararlı içerikler: Denetimsiz beyazlatıcı kremlerde etikette yazmayan cıva bileşikleri veya güçlü kortizonlar bulunabildiği bildirilmektedir.

İnternetten alınan beyazlatıcı kremler

Yurt dışı sitelerden veya sosyal medya üzerinden satılan bazı “leke kremi” ya da “beyazlatıcı” ürünler, yasak olmasına rağmen yüksek oranda hidrokinon içerebilir; içerik listesi bazen hiç yoktur ya da gerçeği yansıtmaz. Bu ürünler kozmetik denetiminden geçmediği için ne miktarı ne de saflığı bilinir.

Türkiye'de kozmetik ürünler TİTCK tarafından denetlenir. Etiketinde Türkçe bilgi, üretici veya ithalatçı adı bulunmayan ürünlere karşı dikkatli olmak gerekir.

Etikette gördüğünüzde ne yapmalı?

Reçetesiz satılan bir kozmetikte “Hydroquinone” yazıyorsa bu ürün AB ve Türkiye mevzuatına uygun değildir. Leke sorununuz için dermatoloğa başvurmanız en güvenli yoldur. Kozmetik seçeneklerde niasinamid, askorbik asit (C vitamini), azelaik asit veya retinol gibi maddeler kullanılır. Hangi ürünü seçerseniz seçin, her gün geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanmak lekelerin açılmasında en önemli adımdır.