Sodyum Lauril Sülfat (SLS)

SLS nedir, ne işe yarar?

Sodyum lauril sülfat, hindistancevizi veya palm çekirdeği yağından elde edilen yağ alkolünün sülfatlanmasıyla üretilen anyonik bir yüzey aktif maddedir. Molekülün bir ucu suyu, diğer ucu yağı sever; bu sayede kiri ve yağı suyla birlikte yıkanabilir hale getirir.

Ürünlerde üç temel işi vardır: temizlemek, köpürtmek ve diğer maddelerin karışmasını kolaylaştırmak. Ucuz ve çok etkili olduğu için onlarca yıldır en çok kullanılan köpürtücülerden biridir.

Hangi ürünlerde bulunur?

• Şampuan, duş jeli, sıvı sabun ve yüz yıkama jelleri
• Diş macunları (ağızda köpük oluşturmak için)
• Bulaşık deterjanı, yüzey temizleyiciler ve bazı çamaşır deterjanları
• Banyo köpükleri ve tıraş köpükleri

Etikette genellikle su (Aqua) yazısından hemen sonra, yani en yüksek oranlı maddeler arasında yer alır.

Zararlı mı? Bilimsel değerlendirme

Bağımsız Kozmetik İçerik Değerlendirme Paneli (CIR), SLS'nin durulanan ürünlerde güvenli olduğunu, ciltte uzun süre kalan ürünlerde ise konsantrasyonun %1'i aşmaması gerektiğini belirtmiştir. Bunun nedeni toksisite değil, yüksek konsantrasyonda ve uzun temasta cilt bariyerini kurutup tahriş edebilmesidir.

İnternette sık dolaşan "SLS kansere yol açar" iddiası doğru değildir: SLS ne IARC ne de AB tarafından kanserojen olarak sınıflandırılmıştır. Bu iddia büyük ölçüde SLES üretiminde oluşabilen 1,4-dioksan kalıntısıyla karıştırılmasından kaynaklanır; SLS'de bu kalıntı söz konusu değildir.

Temizlik ürünlerinde SLS, saf haliyle gözü ve cildi tahriş edici olarak sınıflandırılır; ancak ürünlerde seyreltilmiş halde bulunur ve kısa süreli temas eder.

Kimler dikkat etmeli?

• Atopik dermatit (egzama) veya çok kuru cildi olanlar: SLS, cilt bariyerindeki yağları çözerek kuruluk ve kaşıntıyı artırabilir.
• Sık aft (ağız yarası) çekenler: Bazı çalışmalar SLS içermeyen diş macunlarının aft sıklığını azaltabildiğini göstermiştir.
• Boyalı veya çok kuru saçı olanlar: Güçlü temizleme etkisi saçı daha kuru hissettirebilir.
• Gözle temas: Göze kaçtığında yanma yapar; bol suyla durulamak yeterlidir.

SLS ile SLES arasındaki fark

SLES (Sodium Laureth Sulfate), SLS'nin etoksilasyon işleminden geçirilmiş halidir. Bu işlem molekülü büyütür ve cilt için daha yumuşak hale getirir; bu yüzden uygulamada SLES daha düşük bir risk aralığıyla değerlendirilir. Buna karşılık SLES'te üretimden kalan eser miktarda 1,4-dioksan bulunabilir; saygın üreticiler bunu arıtma ile en aza indirir.

Etikette gördüğünüzde ne yapmalı?

Cildinizde bir sorun yoksa SLS içeren durulanan bir ürünü kullanmaya devam etmeniz için bir neden yoktur. Hassas cildiniz, egzamanız ya da sık ağız yaranız varsa koko glukozit, desil glukozit veya kokamidopropil betain gibi daha yumuşak yüzey aktiflerle hazırlanmış "sülfatsız" ürünleri deneyebilirsiniz. Temizlik yaparken eldiven kullanmak, SLS dahil tüm deterjanların tahriş etkisini büyük ölçüde önler.