Titanyum Dioksit (E171, CI 77891)
Titanyum dioksit, güneş kremlerinde UV ışınlarını yansıtan mineral bir filtre ve makyaj ürünlerinde beyaz pigment olarak kullanılır; krem halinde cilde sürüldüğünde düşük riskli kabul edilir. Gıdalarda ise E171 kodlu beyazlatıcı olarak kullanılıyordu; EFSA genotoksisite (DNA hasarı) endişesini dışlayamadığı için AB'de 2022'den beri gıda katkısı olarak yasaktır.
Risk aralığı
1 en düşük, 10 en yüksek risk. Aralık; maddenin miktarına, ürünün durulanıp durulanmadığına ve kullanım şekline göre değişir. Temiz İçerik uygulaması da aynı aralıkları kullanır.
Krem ve losyon gibi cilde sürülen ürünlerde aralık 1,5-3,0 arasındadır, çünkü sağlam cilt üzerinden emilim yok denecek kadar azdır. Sprey güneş ürünleri ve gevşek pudralar gibi solunabilen formlarda ise 4,5-6,0 aralığı geçerlidir; asıl kaygı ince tozun akciğere ulaşmasıdır.
E171 olarak yenildiğinde EFSA genotoksisite olasılığını dışlayamamış ve güvenli bir günlük alım miktarı belirleyememiştir; bu yüzden AB'de gıda katkısı olarak yasaklanmıştır ve aralık 7,0-8,0'dır.
Titanyum dioksit nedir, ne işe yarar?
Titanyum dioksit, doğada da bulunan bir titanyum mineralinin saflaştırılmış halidir. Çok parlak beyaz rengi ve ışığı güçlü biçimde saçma özelliği nedeniyle boyadan kozmetiğe kadar birçok alanda kullanılır.
Güneş kremlerinde fiziksel (mineral) filtre olarak UVB ve kısa dalga UVA ışınlarını yansıtır ve dağıtır. Makyaj ürünlerinde etikette CI 77891 koduyla görünen beyaz pigment de aynı maddedir.
Hangi ürünlerde bulunur?
- Mineral güneş kremleri ve bebek güneş kremleri
- Fondöten, pudra, kapatıcı, göz farı (CI 77891)
- Bazı diş macunları ve sabunlar (beyazlatıcı pigment olarak)
- AB dışında üretilen bazı şekerleme, sakız, pasta süsü ve sos (E171)
- Bazı ilaç tabletlerinin kaplamaları
Gıda etiketinde E171 veya titanyum dioksit, kozmetik etiketinde Titanium Dioxide ya da CI 77891 olarak yazılır. Nano boyutta kullanılmışsa AB kurallarına göre adının yanında (nano) ibaresi bulunmalıdır.
Gıdada neden yasaklandı?
EFSA, E171'i yeniden değerlendirdiğinde mevcut verilerle genotoksisite (genetik materyale zarar verme) olasılığını dışlayamayacağını açıklamıştır. Bu durumda güvenli bir günlük alım miktarı belirlenemediği için E171 artık gıda katkısı olarak güvenli kabul edilmemiştir.
Bu değerlendirmenin ardından Avrupa Birliği, 2022 yılında titanyum dioksitin gıda katkı maddesi olarak kullanımını yasaklamıştır. Türkiye de AB'ye uyum çerçevesinde, Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği ile titanyum dioksitin gıdalarda kullanımını yasaklamıştır; yasak 2024 yılından itibaren uygulanmaktadır. Bazı ülkelerde E171 hâlâ izinlidir, bu nedenle ithal şekerleme ve süslemelerde etikete bakmak faydalıdır.
Kozmetikte ne kadar güvenli?
Sağlam cilde sürülen kremlerde titanyum dioksit, nano boyutta olsa bile cilt bariyerini kayda değer ölçüde geçmez. AB'nin bilim komitesi SCCS, bu tür ürünlerde UV filtresi olarak belirli bir üst sınıra kadar güvenli bulmuştur. Mineral filtre olduğu için alerji yapma olasılığı çok düşüktür; bu yüzden hassas cilt ve bebek ürünlerinde sık tercih edilir.
Durum solunabilen ürünlerde farklıdır. IARC, titanyum dioksiti hayvanlarda yüksek miktarda toz solunmasıyla yapılan çalışmalara dayanarak 2B grubunda (insanlarda kanserojen olabilir; kanıt sınırlı) sınıflandırmıştır. AB de nano titanyum dioksitin solunmaya yol açabilecek sprey uygulamalarda kullanılmasına izin vermemektedir. Gevşek pudralarda da ince tozun solunması mümkündür.
Etikette gördüğünüzde ne yapmalı?
- Krem güneş koruyucular: Titanyum dioksit iyi bir seçimdir; özellikle hassas cilt ve çocuklar için.
- Sprey ve pudralar: Yüze doğrudan püskürtmek yerine avuca sıkıp sürmek ve pudrayı fırçayla nazikçe uygulamak solunan miktarı azaltır.
- Gıdalar: E171 içeren ürünler yerine renklendiricisiz veya başka beyazlatıcılarla hazırlanmış alternatifleri tercih edebilirsiniz.
Benzer bir mineral filtre arıyorsanız çinko oksit de krem formunda düşük riskli bir seçenektir.
Sık sorulanlar
Titanyum dioksitli güneş kremi zararlı mı?
Krem veya losyon halinde sağlam cilde sürüldüğünde düşük riskli kabul edilir. Dikkat edilmesi gereken, solunabilen sprey ve toz formlardır.
E171 Türkiye'de yasak mı?
Evet. Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği, AB ile uyumlu olarak titanyum dioksitin gıda katkısı olarak kullanımını yasaklamıştır; yasak 2024'ten beri uygulanmaktadır. Güncel ayrıntılar için Tarım ve Orman Bakanlığı duyurularını takip edebilirsiniz.
CI 77891 ile E171 aynı şey mi?
Evet, ikisi de titanyum dioksittir. CI 77891 kozmetikteki pigment kodu, E171 ise gıda katkı kodudur.
Nano titanyum dioksit tehlikeli mi?
Sağlam cilde sürülen kremlerde AB tarafından belirli koşullarla güvenli bulunmuştur. Solunabilen sprey uygulamalarda kullanımına izin verilmez.
Kaynaklar
Güncelleme: 2026-10-11 · Nasıl puanlıyoruz?
Bu sayfa genel bilgilendirme içindir ve kişisel tıbbi tavsiye değildir. Ürünün kendi etiketindeki uyarılar ve bir sağlık uzmanının önerisi her zaman önceliklidir.