Linalool
Linalool, lavanta, bergamot, kişniş ve fesleğen gibi pek çok bitkide doğal olarak bulunan çiçeksi kokulu bir maddedir. AB'de belirli bir eşiğin üzerinde etikette ayrıca yazılması zorunlu koku alerjenlerinden biridir. Taze haliyle zayıf bir alerjendir; asıl risk, havayla temas ederek oksitlendiğinde oluşan bileşiklerden kaynaklanır.
Risk aralığı
1 en düşük, 10 en yüksek risk. Aralık; maddenin miktarına, ürünün durulanıp durulanmadığına ve kullanım şekline göre değişir. Temiz İçerik uygulaması da aynı aralıkları kullanır.
Durulanan ürünlerde ve antioksidanla korunan formüllerde alt uçta; ciltte kalan parfümlü ürünlerde, eski ve açık bırakılmış ürünlerde üst uca yaklaşır.
Kokulu deterjan ve yumuşatıcılarda bulunur; koku alerjisi olanlarda çamaşırda kalan kalıntı ve uzun süreli temas üst ucu belirler.
Linalool nedir, ne işe yarar?
Linalool, doğada çok sayıda bitkide bulunan bir terpen alkoldür. Lavanta yağının ana bileşenlerinden biridir ve tatlı, çiçeksi, hafif ferah bir koku verir. Kozmetik ve temizlik ürünlerinde hem doğal esans yağları aracılığıyla hem de sentetik olarak üretilmiş saf haliyle kullanılır.
Etikette linalool görmeniz, ürüne mutlaka ayrıca eklendiği anlamına gelmez; ürünün içindeki parfüm karışımında veya lavanta gibi bir esans yağında bulunduğu için de yazılmış olabilir.
Hangi ürünlerde bulunur?
- Parfüm, deodorant ve kolonyalar
- Kokulu krem, losyon, şampuan ve duş jelleri
- Lavanta veya narenciye esanslı “doğal” kozmetikler
- Çamaşır deterjanı, yumuşatıcı, yüzey temizleyici ve oda kokuları
Zararlı mı? Bilimsel değerlendirme
Saf ve taze linalool, cilt için zayıf bir alerjendir. Ancak havadaki oksijenle temas ettiğinde yavaş yavaş oksitlenir ve hidroperoksitler adı verilen bileşikler oluşur. Bu oksidasyon ürünleri çok daha güçlü duyarlılaştırıcılardır. Dermatoloji kliniklerinde oksitlenmiş linaloolle yapılan yama testlerinde, egzamalı hastalar arasında azımsanmayacak oranda pozitif sonuç bildirilmiştir.
Genel nüfusta linaloole bağlı reaksiyonlar ise seyrektir. Riski artıran başlıca etkenler; ürünün uzun süre açık kalması, sıcakta saklanması ve ciltte kalan ürünlerde sık kullanılmasıdır. Üreticiler bu nedenle formüllere tokoferol gibi antioksidanlar ekleyerek oksidasyonu yavaşlatır.
Linalool kanserojen veya hormon bozucu olarak sınıflandırılmamıştır. AB'de kozmetiklerde kullanımı serbesttir; yalnızca belirli bir eşiğin üzerinde etikette adıyla belirtilmesi gerekir. Bu eşik ciltte kalan ürünlerde daha düşüktür.
Kimler dikkat etmeli?
- Koku alerjisi veya yama testinde linalool duyarlılığı saptananlar: Parfümsüz ürünler seçmeli ve lavanta gibi esans yağlarını da kontrol etmelidir.
- Egzama veya hassas cildi olanlar: Ciltte kalan ürünlerde parfümsüz seçenekler daha az risk taşır.
- Esans yağlarını doğrudan cilde sürenler: Seyreltilmemiş ve eski yağlar daha fazla alerji riski taşır.
Etikette gördüğünüzde ne yapmalı?
Alerjiniz yoksa linalool içeren ürünleri kullanmaya devam edebilirsiniz. Ürünleri kapağı kapalı, serin ve ışık almayan bir yerde saklamak ve son kullanma tarihine dikkat etmek oksidasyonu azaltır. Koku alerjiniz varsa linalool ile birlikte limonen gibi diğer alerjenleri de içerik listesinde arayın.
Sık sorulanlar
Linalool doğal mı, sentetik mi?
İkisi de olabilir. Lavanta gibi bitkilerde doğal olarak bulunur, aynı zamanda sanayide sentetik olarak da üretilir; kimyasal yapısı aynıdır.
Etikette neden ayrıca yazılıyor?
AB'de beyanı zorunlu koku alerjenlerinden biri olduğu için belirli bir eşiğin üzerinde içerik listesinde adıyla belirtilmesi gerekir. Bu, zararlı olduğu anlamına gelmez; alerjisi olanlar için bir bilgilendirmedir.
Lavanta yağı alerji yapar mı?
Bazı kişilerde yapabilir. Lavanta yağı linalool ve linalil asetat içerir; özellikle oksitlenmiş yağlar kontakt alerjiye yol açabilir.
Kaynaklar
Güncelleme: 2026-10-11 · Nasıl puanlıyoruz?
Bu sayfa genel bilgilendirme içindir ve kişisel tıbbi tavsiye değildir. Ürünün kendi etiketindeki uyarılar ve bir sağlık uzmanının önerisi her zaman önceliklidir.