Parfüm (Parfum / Fragrance)
Etiketteki “Parfum” veya “Fragrance”, tek bir madde değil, ürüne koku veren ve çoğu zaman onlarca bileşenden oluşan bir karışımın şemsiye adıdır. Kokular, kozmetiklerde kontakt alerjinin en sık nedenleri arasındadır. Çoğu kişi için sorun yaratmaz; ancak hassas, egzamalı veya koku alerjisi olan ciltlerde parfümsüz ürünler tercih edilebilir.
Risk aralığı
1 en düşük, 10 en yüksek risk. Aralık; maddenin miktarına, ürünün durulanıp durulanmadığına ve kullanım şekline göre değişir. Temiz İçerik uygulaması da aynı aralıkları kullanır.
Durulanan ürünlerde ve düşük oranda alt uçta; ciltte kalan ürünlerde, yüksek koku yoğunluğunda ve etikette çok sayıda alerjen bildirildiğinde üst uca yaklaşır.
Deterjan ve yumuşatıcılarda koku çamaşırda kalacak şekilde tasarlanır; hassas ciltte ve oda spreylerinde solunum yoluyla rahatsızlık üst ucu belirler.
Parfum nedir, neden tek kelimeyle yazılır?
Bir ürünün kokusu; doğal esans yağları, sentetik koku molekülleri, çözücüler ve sabitleyicilerden oluşan karmaşık bir formüldür. Koku formülleri ticari sır sayıldığı için mevzuat, bunların etikette tek tek yazılması yerine “Parfum” veya “Fragrance” adıyla toplu olarak belirtilmesine izin verir. Gıda tadı ve diş macunlarında aynı amaçla “Aroma” ifadesi kullanılır.
Bu nedenle iki farklı üründe aynı “Parfum” kelimesi bambaşka içeriklere karşılık gelebilir. Tüketicinin karışımı tam olarak bilmesi mümkün değildir; bilinen alerjenler ise ayrıca yazılmak zorundadır.
AB'de beyan zorunlu koku alerjenleri
AB, en sık alerji yapan koku maddelerinin “Parfum” kelimesinin arkasına saklanmaması için uzun süredir 26 koku alerjeninin, belirli bir eşiği aştığında içerik listesinde ayrıca yazılmasını zorunlu tutmaktadır. Bu eşik ciltte kalan ürünlerde durulanan ürünlere göre daha düşüktür. Bu listede örneğin linalool, limonen, sitronellol, geraniol, kumarin, öjenol ve sinnamal bulunur.
AB son yıllarda bu listeyi bilimsel değerlendirmeler doğrultusunda önemli ölçüde genişletmiş, ayrıca bazı esans yağlarının da adıyla belirtilmesini öngörmüştür; yeni kurallar geçiş süreleri içinde kademeli olarak uygulanmaktadır. Ayrıca bazı koku maddeleri, örneğin lilial olarak bilinen bütilfenil metilpropional, güvenlik gerekçesiyle tamamen yasaklanmıştır. Türkiye mevzuatı AB ile uyumludur.
Zararlı mı? Bilimsel değerlendirme
Parfümün en belirgin riski kontakt alerjidir. Koku alerjisi, dermatoloji kliniklerinde yama testiyle en sık saptanan alerjiler arasındadır. Bir kez gelişen duyarlılık genellikle kalıcıdır ve kişi aynı maddeyi içeren farklı ürünlere de tepki verebilir.
Bunun dışında yoğun kokular bazı kişilerde baş ağrısı veya astım belirtilerini tetikleyebilir. Koku formüllerinde zaman zaman sabitleyici olarak kullanılan dietil ftalat da ayrı bir tartışma konusudur. Bununla birlikte, kozmetiklerdeki koku maddeleri izin verilen sınırlar içinde kullanıldığında genel nüfusun büyük çoğunluğu için sorun yaratmaz.
“Parfümsüz” ile “kokusuz” arasındaki fark
- Parfümsüz (fragrance-free): Ürüne koku vermek amacıyla hiçbir parfüm maddesi eklenmemiştir. Koku alerjisi olanlar için asıl aranması gereken ifade budur.
- Kokusuz (unscented): Ürünün belirgin bir kokusu yoktur; ancak hammaddelerin kokusunu bastırmak için maskeleyici koku eklenmiş olabilir. Bu nedenle koku alerjisi olanlar için yeterli bir güvence değildir.
Her iki durumda da en güvenilir yol içerik listesini okumaktır: “Parfum”, “Fragrance”, “Aroma” ve esans yağı adları bulunmamalıdır.
Etikette gördüğünüzde ne yapmalı?
Cildinizde bir sorun yoksa parfüm içeren ürünleri kullanmamanız için bir neden yoktur. Egzama, rozasea veya hassas cildiniz varsa, özellikle yüz kremi ve vücut losyonu gibi ciltte kalan ürünlerde parfümsüz seçenekler tercih edilebilir. Bebek ürünlerinde de koku içermeyen formüller daha az alerji riski taşır.
Sık sorulanlar
Doğal esans yağları sentetik parfümden daha mı güvenli?
Hayır, her zaman değil. Lavanta, çay ağacı veya narenciye yağları da linalool ve limonen gibi alerjenler içerir ve kontakt alerjiye neden olabilir.
Etikette parfümün içeriğini nasıl öğrenebilirim?
Tam formül genellikle açıklanmaz. AB'de beyanı zorunlu alerjenler, belirli eşiği aştığında içerik listesinde ayrıca yazılır.
Koku alerjim olduğunu nasıl anlarım?
Kesin tanı dermatoloğun yaptığı yama testiyle konur. Parfümlü ürünlerden sonra tekrarlayan kaşıntı ve kızarıklık yaşıyorsanız doktora danışın.
Kaynaklar
Güncelleme: 2026-10-11 · Nasıl puanlıyoruz?
Bu sayfa genel bilgilendirme içindir ve kişisel tıbbi tavsiye değildir. Ürünün kendi etiketindeki uyarılar ve bir sağlık uzmanının önerisi her zaman önceliklidir.